kontroluj cukrzycę z nami
A A A

cukrzyca ciężarnych

  •  Jeszcze kilkadziesiąt lat temu ciąża u kobiety chorej na cukrzycę lub zachorowanie na cukrzycę przez ciężarną już w trakcie ciąży niosło ze sobą znaczne ryzyko komplikacji zarówno dla matki, jak i jej nienarodzonego dziecka. Na całe szczęście, wraz z rozwojem diabetologii w ostatnich latach znacząco wzrosły szanse na bezpieczene donoszenie ciaży i narodzenie zdrowego dziecka. Cukrzyca w ciąży to jednak poważna choroba wymagająca stałej opieki lekarza diabetologa i odpowiedniego traktowania przez przyszłe matki.

     Szacuje się, że cukrzyca u kobiet w ciąży występuje w trakcie około 5% ciąż. Może ona wystąpić zarówno u kobiet wcześniej chorujących na cukrzycę, stan ten zwany jest jako cukrzyca przedciążowa. Może też ujawnić się po zajściu w ciążę po raz pierwszy, wówczas jest to cukrzyca ciążowa. Identyfikuje się tak zwane grupy wysokiego ryzyka, w których ryzyko wystąpienia cukrzycy w ciąży jest zdecydowanie podwyższone. 

    Czynniki wysokiego ryzyka to:

    • zajście w ciążę po 35 roku życia,

    • liczne wcześniejsze urodzenia – szczególnie narażone są tak zwane wieloródki,

    • kobiety, które rodzą dzieci z występującymi wadami rozwojowymi lub z masą ciała przewyższającą 4000g,

    • matki z występującą znaczną nadwagą i otyłością,

    • osoby z nadciśnieniem tętniczym,

    • pacjenci mający w rodzinie osoby chore na cukrzycę.

     Z początku wystąpienie cukrzycy w ciąży może nie dawać żadnych objawów. W dzisiejszych czasach, dzięki zastosowaniu wczesnej diagnostyki i zaktualizowaniu kryteriów diagnostycznych, dochodzi do wykrycia nieprawidłowości nawet przed pojawieniem się takich objawów cukrzycy jak:

    • wzmożone pragnienie,

    • uczucie suchości w ustach,

    • częstsze oddawanie moczu,

    • zauważalny ubytek masy ciała,

    • odczuwalne osłabienie.

     Osobę ciężarną kwalifikuje się do rozpoznania cukrzycy w ciąży poprzez poprzez wykrycie u niej stężenia glikemii charakterystycznego dla osoby w stanie przedcukrzycowym. Gdy cukrzyca ciążowa zostaje zaniedbana, może to prowadzić do nadmiernego wzrostu dziecka i zaistnienia wad rozwojowych płodu. Następuje to na skutek nadmiarej ilości glukozy, która z krwi matki przechodzi do krwi dziecka przez łożysko. W rezultacie, trzustka dziecka zaczyna produkować zwiększoną ilość insuliny by obniżyć stężenie cukru.

     Podstawowym celem leczenia cukrzycy w ciąży jest obniżenie poziomu stężenia glukozy u osoby ciężarnej do wartości, które notowane są u osób zdrowych. Wśród zaleceń dla przyszłych matek wymienia się częste posiłki, od 5 do 6 razy w ciągu dnia, o małych objętościach i składające się z produktów pełnowartościowych o niskim poziomie indeksu glikemicznego oraz wartościach kalorycznych właściwych dla zapotrzebowania danej osoby. Z myślą o zdrowiu dziecka, wysoce zalecana jest całkowita rezygnacja ze spożywania słodyczy i białego pieczywa, ograniczenie spożycia ziemniaków i produktów z białej mąki, a także zadbanie o odpowiedni odpoczynek i regularną aktywność fizyczną. Gdy samo leczenie dietetyczne okazuje się niewystarczające, rozpoczynana jest zazwyczaj insulinoterapia, z której wykluczane są jednak dla osób ciężarnych leki doustne przeciwcukrzycowe. 

     W przypadku około 75% kobiet z cukrzycą ciążową dochodzi do całkowitej normalizacji glikemii po porodzie. Zalecane jest jednak wykonanie badań kontrolnych po 6 do 12 tygodniach od urodzenia dziecka, w szczególności zaś wykonanie testu tolerancji glukozy. By skutecznie przeciwdziałać późniejszemu nawrotowi choroby, zalecane jest utrzymywanie prawidłowej masy ciała i odpowiedniego do wieku poziomu aktywność fizycznej. W przypadku nawrotu choroby, może ona nie dawać typowych dla niej objawów i rozwijać się podstępnie. Dlatego też osoby, które cierpiały na cukrzycę ciążową, zachęcane są do powtarzania badań kontrolnych co najmnej raz w roku. Ciężarne, u których wystąpiła cukrzyca typu 2 przed lub w trakcie ciąży, mogą rozważyć przejście z leczenia insuliną na leczenie preparatami doustnymi po zakończeniu karmienia piersią.

     W obecnych czasach cukrzyca ciążowa zaliczana jest do chorób, które w coraz mniejszym stopniu zagrażają zdrowiu i życiu dzieci i matek. Niemniej, kobiety które przebyły już cukrzycę ciążową znajdują się wśród osób z grupy podwyższonego ryzyka wystąpienia zachorowania na cukrzycę typu 2 w niedalekiej przyszłości. Matki te są również narażone na wystąpienie cukrzycy ciążowej również przy następnej ciąży. Stąd tak istotne jest wykonywanie regularnych badań, utrzymywanie zdrowej oraz zbilansowanej diety, jak ciągła aktywność fizyczna, nawet po całkowitym wyleczeniu cukrzycy.

    Lek. med. Bożena Nowowiejska

  • Cukrzyca ciężarnych(Gestational Diabetes Mellitus, GDM) – stan hiperglikemiczny (przekroczona norma poziomu cukru we krwi). Powodem jest nieprawidłowa glikemia na czczo.Pojawia się nagle u zdrowych dotąd kobiet w ciąży. Dodatkowo obserwacje wykazują że, u 30 - 45% kobiet z cukrzycą ciężarnych, rozwinie się cukrzyca typu 2 (do15 lat).U dzieci kobiet z niewykrytą lub źle prowadzoną cukrzycą (GDM) mogą wystąpić wady rozwojowe (wady serca, nerek, układu nerwowego, przewodu pokarmowego, kończyn) lub tzw powikłania położnicze: wielowodzia, obrzęki, zakażenia dróg moczowych, odmiedniczkowe zapalenia nerek, zatrucia ciążowe).

    Udostępnij

     Cukrzyca unormowana w ciąży nie stanowi zagrożenia zdrowia dziecka i matki. W Polsce istnieje system wsparcia w leczeniu i prowadzeniu cukrzycy ciążowej. Zajmuje się nim NFZ i WOŚP, którzy wypożyczają pompy insulinowe.

     Rozróżnia się dwa stany w/w cukrzycy:

    - wykryta w trakcie ciąży (GDM)

    - wykryta wcześniej cukrzyca przedciążowa (ang.Pregestational Diabetes Mellitus=PGDM).

     Określenie typu (GDM czy PGDM) dokonuje się po zakończeniu ciąży, gdy nadal utrzymuje się hiperglikemia po odstawieniu leków.

     W praktyce stosuje się kilka testów, wykrywających cukrzycę. Dla matek najważniejszy jest test przeprowadzony w I trymestrze ciąży. Jego wynik ma wpływ na dalszą diagnostykę (cukrzyca, nietolerancja glukozy, chwilowe wahania gospodarki węglowodanowej). Test na czczo wykonuje na pierwszej wizycie ginekolog prowadzący ciążę (wytyczne Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego).

    Interpretacja wyników:

    • <100 mg/dl – wynik prawidłowy, dalsza diagnostyka w 24.–28. tygodniu ciąży (cukrzyca może się rozwinąć później)

    • 100 – 125 mg/dl – wynik wątpliwy, wykonanie natychmiast testu kontrolnego OGTT

    • >125 mg/dl – rozpoznanie cukrzycy w ciąży.

     

     Przyczyną GDM prawdopodobnie jest zwiększone wydzielanie antagonistów insuliny (np. estrogen), które powodują insulinooporność i nadmierne obciążenie komórek β trzustki. Należy brać pod uwagę także niezdiagnozowaną wcześniej inna formę cukrzycy (głównie typ 2).

     Przenikająca w dużej ilości przez łożysko glukoza osiąga wysokie stężenia w krwi płodu. W efekcie Wyspy Langerhansa trzustki płodu produkcją większą ilość insuliny (Hiperinsulinizm) co doprowadza do zwiększeniem rozmiarów płodu (makrosomia). Waga noworodka często przekracza 4 kg co jest czynnikiem ryzyka powikłań położniczych.

     Dodatkowe czynniki ryzyka to:

    • wiele ciąż

    • wiek > 35 lat

    • waga dziecka z poprzedniej ciąży (> 4 kg) po urodzeniu

    • dziecko z wadą z wcześniejszej ciąży

    • zgon w poprzedniej ciąży

    • występowanie nadmiernego owłosienia

    • nadciśnienie tętnicze

    • nadwaga (BMI> 27 kg/m²)

    • cukrzyca typu 2 w rodzinie

    • przebyta wcześniej cukrzyca ciężarnych

     Podstawowym celem leczenia GDM (jak wkażdym typie cukrzycy) jest uzyskanie prawidłowych poziomów glukozy we krwi oraz prawidłowego wynikubadania HbA1c. W stanowisku Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego określającym cele leczenia, idąc w ślad za innymi towarzystwami diabetologicznymi (ADA, National Institute for Health and Care Excellence — NICE), złagodzono cele glikemiczne dla kobiet z cukrzycą planujących ciążę, które obecnie wynoszą: HbA1c < 6,5% (48 mmol/mol), podtrzymując zalecenie HbA1c < 6,0 % (42 mmol/mol) w II i III trymestrze ciąży, jeżeli nie wiąże się z większą częstością hipoglikemii.

     W pierwszym etapie wprowadza się dietę odpowiednio dobraną do BMI matki. Przy braku osiągnięcia pozytywnych wyników poziomu glukozy w ciągu 5–7 dni, rozpoczyna się leczenie za pomocą intensywnej insulinoterapii. Kontrola glikemii przez ciężarną powinna być prowadzona przynajmniej 4 razy dziennie. Najlepsze efekty terapii daje leczenie indywidualną pompą insulinową, które w Polsce są wypożyczane na czas ciąży dla wszystkich potrzebujących przez NFZ i WOŚP.

     W mniejszym stopniu stosuje się wstrzykiwane krótko działające analogi insuliny szybko działające za pomocą penów. Całkowity zakaz ma stosowanie doustnych leków hipoglikemizujących i długo działających bezszczytowych analogów insulin.

     Insulinoterapię zaprzestaje się po porodzie lub między 4 a 6 tygodniu połogu.

     

    POZIOM GLUKOZYINTERPRETACJA
    Od 70 do 99 mg/dL (od 3.9 do 5.5 mmol/L)Prawidłowy poziom glukozy
    Od 100 do 125 mg/dL (od 5.6 do 6.9 mmol/L)Nieprawidłowy poziom glukozy na czczo (stan przedcukrzycowy)
    Co najmniej 126 mg/dL (7.0 mmol/L) w co najmniej dwóch pomiarachCukrzyca

    TEST DOUSTNEGO OBCIĄŻENIA GLUKOZĄ (OGTT)

    Poniższe wartości nie odnoszą się do badania u kobiet w ciąży. Druga próbką jest pobierana po 2 godzinach od spożycia płynu z 75 g glukozy. 

    POZIOM GLUKOZYINTERPRETACJA
    Poniżej 140 mg/dL (7.8 mmol/L)Prawidłowa tolerancja glukozy
    Od 140 do 200 mg/dL (od 7.8 do 11.1 mmol/L)Nieprawidłowa tolerancja glukozy (stan przedcukrzycowy)
    Powyżej 200 mg/dL (11.1 mmol/L) w co najmniej dwóch pomiarachCukrzyca

    BADANIE PRZESIEWOWE U KOBIET W CIĄŻY: TEST OBCIĄŻENIA GLUKOZĄ

    Druga próbka jest pobierana po 1 godzinie od przyjęcia płynu z 50 g glukozy.

    POZIOM GLUKOZYINTERPRETACJA
    Poniżej 140* mg/dL (7.8 mmol/L)Poziom prawidłowy
    Powyżej 140* mg/dL (7.8 mmol/L)Poziom nieprawidłowy, konieczne wykonanie OGTT
    * W niektórych laboratoriach punkt odcięcia wynosi >130 mg/dL (7.2 mmol/L 

    Pokrewne artykuły:

    cukrzyca typ 1

    cukrzyca MODY

    data-matched-content-rows-num="3" data-matched-content-columns-num="3"

  •  Insulinooporność to nie tylko problem diabetyków. Występują sytuacje w których powstanie insulinooporności nie ma nic wspólnego z cukrzycąBadania wykazały że, układ immunologiczny wraz z układem neurohormonalnym znacząco wpływa na występowanie insulinooporności w ciężkich chorobach, po zabiegach i powikłaniach chirurgicznych oraz w stresie. Najczęstsze sytuacje powodujące wzrost insulinooporności to zakażenie, uraz oraz silny stres np emocjonalny.

     Przyczyny insulinoopornościW odpowiedzi organizmu na stres związany z chorobą lub urazem wzrasta poziom glukozy w krwi. Stwierdzono że, poziom insulinooporności jest wprost proporcjonalny do rozległości urazu. Proces jest na tyle poważny ponieważ nie niweluje go zwiększone stężenie tzw insuliny endogennej. U osób z cukrzycą typ 1 jest jeszcze gorzej bo nie występuje u nich insulina endogenna.

    Powstają zmiany hormonalne odpowiedzialne w organizmie za wydzielanie większej ilość glukagonu, glikokortykosteroidów i katecholamin. Przy dłuższym utrzymywaniu się stresu wydziela się także hormon wzrostu i kortyzol.

    Objawy insulinooporności. Efektem tych procesów jest podwyższony poziom cukru we krwi (hiperglikemia). Dodatkowo cytokiny prozapalne blokują receptory insulinowe w trzustce z powodu zmian stężenia interleukiny-6. Powstaje sytuacja, gdzie coraz więcej jest czynników powodujących wzrost poziomu glukozy we krwi przy blokowaniu reakcji hipoglikemizujących. Wymienione hormony powodują uwalnianie z tkanki tłuszczowej tzw wolne kwasy tłuszczowe, których wzrost doprowadza do kwasicy ketonowej.

     Straty mikroelementów (fosforany, potas, magnez, siarczany) dopełniają dzieła i doprowadzają do osłabienia układu odpornościowego, zaniku mięśniowego i powikłań septycznych. Powstaje błędne koło które doprowadza pacjenta do niedożywienia i zakwaszenia (kwasica ketonowa).

    Co to jest insulinnoporność przeczytasz tutaj...

     

    data-matched-content-rows-num="3"      data-matched-content-columns-num="3"

  •  Jarmuż - warzywo należąca do rodziny kapustnych. Jeden z najstarszych odmian użytkowych z tego gatunku. Liście jarmużu nadają się do spożycia dopiero po pierwszych przymrozkach, kiedy tracą gorzki smak. Roślina dwuletnia, którą uprawiać można również w skrzynce na balkonie. Jarmuż to skarbnica białka, błonnika, witamin. Zawiera duże ilości: witamina C (odpowiada za odporność organizmu), witamina K (wpływa na stan kości i prawidłową krzepliwość krwi), a także sól mineralna (wapń i potas). Dodatkowo zawiera silne przeciwutleniacze mające właściwości przeciwzapalne i przeciwnowotworowe. Bardzo ważnym składnikiem w jarmużu jest wysokie stężenie kwasu foliowegoKwas foliowy, inaczej witamina B9, witamina B11 lub folacyna, jest potrzebny każdemu człowiekowi, wszystkim komórkom organizmu. Niestety prawie wszyscy cierpią na niedobór tej witaminy. Brakkwasu foliowego jest szczególnie groźny dla kobiet w ciąży, może bowiem spowodować poważne wady płodu. Osoby chore na cukrzycę mają szczególną tendencję do niedoboru witamin z grupy B. Dlatego kobieta z cukrzycą powinna, przyjmować kwas foliowy już na miesiąc przed zajściem w ciążę, a potem w pierwszych 3 miesiącach ciąży (według zaleceń lekarza)

    Udostępnij

     Jak widać jarmuż to warzywo bardzo odżywczym, dlatego poleca się je wszystkim a szczególnie diabetykom. Należy go termicznie obrabiać bardzo krótko, żeby zachował jak najwięcej witamin. Liście jarmużu myjemy, odrywamy grube łodygi, liście drobimy i gotujemy na parze 3- 4 minuty. Tak przygotowany dodajemy do sałatek lub posypujemy kanapki. Można poddusić na łyżce oleju z czosnkiem i podawać do mięs. Może być dodatkiem do zup, sosów czy koktajli. Zachęcamy rodziców dzieci z cukrzyca typ 1, aby przemycali go gdzie się da.

    data-matched-content-rows-num="3"      data-matched-content-columns-num="3"

  • Stan przedcukrzycowyzaburzenie metabolizmu glukozy. Patologia którą stwierdza się poprzez badanie krwi (glukometr, laboratorium). Jest to przekroczony poziom glukozy powyżej normy, ale nie osiągnięty poziom potwierdzający cukrzycę. Do ostatecznego zdiagnozowania stanu przedcukrzycowego należy, wykonać potwierdzające badanie poziomu glukozy z osocza krwi żylnej (tylko laboratorium).

    Mamy wówczas do czynienia (osobno lub razem) z:

    - nieprawidłowa tolerancja glukozy - 140 – 199 mg/dl (poziom glukozy po 2 godzinach od podania 75 g płynnej glukozy)

    - nieprawidłowa glikemia na czczo - 100 – 125 mg/dl

     Przy nieprawidłowej tolerancji glukozy wykonuje się test obciążenia glukozą (OGTT ) lub test krzywa cukrowa. Zaś przy nieprawidłowej glikemii na czczo zaleca się powtórzyć badanie w różnych porach dnia przed i/lub po posiłku.

     Stan przedcukrzycowy należy brać pod uwagę u każdej osoby w grupie ryzyka zachorowania na cukrzycę typu 2. Brak objawów powoduje że, wiele osób dowiaduje się o cukrzycy często przez przypadek w trakcie badań w kierunku innych jednostek chorobowych. Pojawienie się powikłań cukrzycowych jest również sygnałem do nagłej wizyty u lekarza.

    Aby zapobiec rozwojowi lub ewentualnie szybko rozpoznać cukrzycę typu 2 i wdrożyć odpowiednie leczenie powinno zwrócić się uwagę na:

    - BMI (body mass index) powyżej 25 kg/m2 z obwodem w talii powyżej 94 cm (mężczyźni) 80 cm (kobiety)

    - zespół policystycznych jajników (kobiety)

    - przebycie cukrzycy ciążowej w przeszłości i/lub urodzenie dziecka o masie ciała powyżej 4 kg

    - prowadzenie siedzącego trybu życia

    - brak aktywności sportowej

    - rozpoznane choroby krążeniowe (nadciśnienie, choroby serca)

    - rozpoznanie cukrzycy typu 2 w rodzinie

    - złe wyniki badań cholesterolu i trójglicerydów

      Stan przedcukrzycowy nie musi przerodzić się w pełnoobjawową cukrzycę typu 2 ale może być sygnałem ostrzegawczym aby zmienić nasz stan życia. Powinna zainteresować nas aktywność sportowa, zdrowa lekka dieta oraz częste kontrole poziomu glukozy we krwi podczas pobytu w przychodni. Zaś duża dostępność na rynku glukometrów ułatwia nam kontrolę w poziomu glukozy w domu. W sytuacjach kiedy chorujemy na inne choroby, do pomocy służą: dietetyk, edukator dietetyczny, fizjoterapeuta, lekarz.

     

    data-matched-content-rows-num="3"      data-matched-content-columns-num="3"