Rodzaje insulin – tabela działania (początek, szczyt, czas)
Insuliny różnią się czasem działania – to decyduje o tym, kiedy i jak je podaje się w cukrzycy. Poniżej przejrzyste tabele: rodzaje insulin oraz ich początek, szczyt i czas działania. Wartości są orientacyjne – szczegóły znajdziesz w ulotce i zaleceniach lekarza.
Więcej o działaniu i podawaniu znajdziesz w artykule insulina – rodzaje, działanie, podawanie.
Rodzaje insulin (przykładowe preparaty)
| Rodzaj insuliny | Przykładowe nazwy |
|---|---|
| Ludzka krótkodziałająca | Actrapid, Gensulin R, Humulin R, Polhumin R |
| Analog szybkodziałający | Apidra, Humalog, NovoRapid |
| Ludzka o pośrednim czasie działania | Gensulin N, Humulin N, Insulatard, Polhumin N |
| Analog długodziałający | Lantus, Levemir |
| Mieszanki ludzkie | Gensulin M, Humulin M, Mixtard, Polhumin Mix |
| Mieszanki analogowe | Humalog Mix, NovoMix |
Czas działania insulin
| Rodzaj | Początek działania | Szczyt | Czas działania |
|---|---|---|---|
| Ludzka krótkodziałająca | ok. 0,5 godz. | 1–3 godz. | 6–8 godz. |
| Analog szybkodziałający | 5–20 min | 1–2 godz. | 3–5 godz. |
| Pośredni czas działania (NPH) | 1–1,5 godz. | 3–10 godz. | 18–20 godz. |
| Analog długodziałający | ok. 60 min | względnie płaski | ok. 24 godz. |
| Mieszanki ludzkie | ok. 0,5 godz. | 2–8 godz. | 15–24 godz. |
| Mieszanki analogowe | ok. 15 min | 2–8 godz. | ok. 24 godz. |
Jak to czytać?
- Insuliny szybkodziałające i krótkodziałające podaje się do posiłków (bolus) – szybko obniżają cukier po jedzeniu.
- Insuliny o pośrednim i długim działaniu to insulina bazowa – utrzymują stałe stężenie między posiłkami i w nocy.
- Mieszanki łączą oba typy w jednym wstrzyknięciu, co upraszcza schemat, ale zmniejsza elastyczność.
Pamiętaj: podane czasy są orientacyjne. Rzeczywiste działanie zależy od dawki, miejsca wstrzyknięcia, temperatury i indywidualnej reakcji. Rodzaj i schemat insuliny dobiera lekarz.
Źródła
- Hirsch IB. Insulin Analogues. N Engl J Med 2005;352(2):174–183. doi:10.1056/NEJMra040832
- American Diabetes Association. Pharmacologic Approaches to Glycemic Treatment: Standards of Care in Diabetes—2024. Diabetes Care 2024;47(Suppl.1):S158–S178. doi:10.2337/dc24-S009
Najczęstsze pytania
Jakie są rodzaje insulin?
Główne grupy to: insuliny szybko- i krótkodziałające (do posiłków), insuliny o pośrednim czasie działania i długodziałające (bazowe) oraz mieszanki (ludzkie i analogowe) łączące oba typy w jednym wstrzyknięciu.
Jak szybko działa insulina szybkodziałająca?
Analogi szybkodziałające (np. aspart, lispro, glulizyna) zaczynają działać po ok. 5–20 minutach, ze szczytem po 1–2 godzinach i czasem działania 3–5 godzin. Ludzka insulina krótkodziałająca działa nieco wolniej (start ok. 30 min).
Jak długo działa insulina długodziałająca?
Analogi długodziałające (np. glargina, detemir) działają orientacyjnie do ok. 24 godzin, zapewniając stosunkowo równomierne stężenie bazowe. Nowsze analogi bazowe działają jeszcze dłużej.
Czy podane czasy działania są dokładne?
To wartości orientacyjne. Rzeczywisty czas działania zależy od dawki, miejsca wstrzyknięcia, temperatury i indywidualnej reakcji organizmu. Zawsze kieruj się zaleceniami lekarza i ulotką preparatu.
