Limfocyty Treg – terapia opóźniająca rozwój cukrzycy typu 1
Terapia limfocytami regulatorowymi (Treg) to eksperymentalne podejście, które ma spowolnić rozwój cukrzycy typu 1 poprzez wykorzystanie własnych komórek układu odpornościowego pacjenta. Nie jest to lek usuwający chorobę, lecz próba wydłużenia okresu, w którym trzustka wciąż produkuje insulinę.
Na czym polega terapia Treg?
Cukrzyca typu 1 to choroba autoimmunologiczna – układ odpornościowy błędnie niszczy produkujące insulinę komórki beta trzustki. Limfocyty regulatorowe (Treg) to komórki, których naturalnym zadaniem jest hamowanie nadmiernych reakcji odpornościowych.
Idea terapii jest następująca:
- od pacjenta pobiera się krew i izoluje własne limfocyty Treg,
- komórki są namnażane w warunkach laboratoryjnych,
- gotowy preparat podaje się z powrotem pacjentowi.
Celem jest wyhamowanie autoagresji i ochrona resztkowej produkcji insuliny – a przez to wydłużenie remisji („miesiąca miodowego“).
Badania z Gdańska
Pionierskie prace nad terapią Treg u dzieci ze świeżo rozpoznaną cukrzycą typu 1 prowadził zespół z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Pierwsze publikacje (Marek-Trzonkowska i wsp.) pokazały, że podanie namnożonych Treg jest bezpieczne i może pomóc zachować część funkcji komórek beta w krótkim okresie obserwacji. Efekt bywał jednak przejściowy, a metoda pozostaje przedmiotem dalszych badań klinicznych.
Ważne: terapia Treg jest wciąż metodą badawczą. Kryteria kwalifikacji, dostępność i status kolejnych badań klinicznych zmieniają się w czasie – aktualnych informacji szukaj bezpośrednio w prowadzących je ośrodkach akademickich.
Szersze tło – leczenie modyfikujące przebieg choroby
Terapia Treg wpisuje się w szerszy nurt poszukiwań leczenia, które opóźni lub zatrzyma rozwój cukrzycy typu 1, zamiast jedynie uzupełniać insulinę. Najważniejszy przełom w tym obszarze to teplizumab (przeciwciało anty-CD3):
- w USA został dopuszczony do opóźniania wystąpienia klinicznej (3. stadium) cukrzycy typu 1 u osób ze stadium 2,
- w 2026 r. uzyskał rejestrację także w Unii Europejskiej – jako pierwsze leczenie modyfikujące przebieg tej choroby,
- w badaniu TN-10 opóźniał rozwój jawnej cukrzycy średnio o około 2 lata.
To pokazuje, dlaczego tak ważne jest wczesne wykrywanie cukrzycy typu 1 – terapie modyfikujące przebieg choroby działają tylko wtedy, gdy zostaną zastosowane odpowiednio wcześnie.
Podsumowanie
Terapia Treg to obiecujący, ale wciąż eksperymentalny kierunek. Realnym, zarejestrowanym już rozwiązaniem opóźniającym cukrzycę typu 1 jest dziś teplizumab u osób w stadium 2. Wspólnym mianownikiem jest jak najwcześniejsze wykrycie autoagresji – zanim dojdzie do zniszczenia większości komórek beta.
Źródła
- Marek-Trzonkowska N, et al. Administration of CD4+CD25highCD127− Regulatory T Cells Preserves β-Cell Function in Type 1 Diabetes in Children. Diabetes Care 2012;35(9):1817–1820. doi:10.2337/dc12-0038
- Herold KC, et al. An Anti-CD3 Antibody, Teplizumab, in Relatives at Risk for Type 1 Diabetes (TN-10). N Engl J Med 2019;381:603–613. doi:10.1056/NEJMoa1902226
- European Medicines Agency / Sanofi. Teizeild (teplizumab) – EU approval for stage 2 type 1 diabetes, 2026. sanofi.com
Najczęstsze pytania
Czym jest terapia Treg w cukrzycy typu 1?
To terapia komórkowa polegająca na pobraniu własnych limfocytów regulatorowych (Treg) pacjenta, namnożeniu ich w laboratorium i podaniu z powrotem. Celem jest wyhamowanie autoimmunologicznego niszczenia komórek beta trzustki i wydłużenie okresu, w którym trzustka wciąż produkuje insulinę.
Czy terapia Treg wyleczy cukrzycę typu 1?
Nie. To nie jest lek usuwający cukrzycę, lecz próba spowolnienia jej rozwoju i wydłużenia remisji u osób ze świeżo rozpoznaną chorobą, u których trzustka nadal produkuje część insuliny. Pozostaje metodą badawczą.
Dla kogo terapia Treg może mieć sens?
Największe szanse powodzenia daje w bardzo wczesnej fazie cukrzycy typu 1, wkrótce po rozpoznaniu, gdy zachowana jest jeszcze resztkowa produkcja insuliny (dodatni C-peptyd). Nie działa w wieloletniej cukrzycy z całkowicie zniszczonymi komórkami beta.
Czy istnieją już zarejestrowane leki opóźniające cukrzycę typu 1?
Tak. Teplizumab (przeciwciało anty-CD3) został dopuszczony w USA, a w 2026 r. także w Unii Europejskiej – do opóźniania wystąpienia klinicznej (3. stadium) cukrzycy typu 1 u osób w stadium 2. To pierwsze leczenie modyfikujące przebieg tej choroby.
