Cukrzyca a post w Ramadanie – zasady bezpieczeństwa
Wiele osób z cukrzycą może bezpiecznie pościć w Ramadanie – pod warunkiem dobrej kontroli choroby, wcześniejszego przygotowania z lekarzem i częstego pomiaru cukru. Post niesie jednak realne ryzyka, a część osób nie powinna go podejmować. Poniżej zasady oparte na wytycznych IDF-DAR.
Post w Ramadanie a cukrzyca
Post w Ramadanie (9. miesiąc kalendarza muzułmańskiego) to jeden z filarów islamu – między wschodem a zachodem słońca obowiązuje wstrzemięźliwość od jedzenia, picia, a także przyjmowania leków doustnych i wstrzykiwanych. Dla osoby z cukrzycą oznacza to długą przerwę w posiłkach i lekach, a potem obfite posiłki – co jest wyzwaniem dla gospodarki cukrowej.
Dlatego Międzynarodowa Federacja Diabetologiczna (IDF) wraz z organizacją DAR (Diabetes and Ramadan) opracowały szczegółowe wytyczne dla pacjentów i lekarzy.
Główne zagrożenia
- hipoglikemia – zwłaszcza u osób na insulinie i pochodnych sulfonylomocznika,
- hiperglikemia – po obfitych posiłkach kończących post,
- odwodnienie – długa przerwa w piciu, zwłaszcza w upale,
- kwasica ketonowa – szczególnie w cukrzycy typu 1.
Zasady bezpiecznego postu (wg IDF-DAR)
- przygotuj się wcześniej z lekarzem – ocena ryzyka i dostosowanie dawek leków/insuliny to podstawa; osoby wysokiego ryzyka mogą zostać odradzone od postu,
- pij dużo płynów w porze dozwolonej (zwłaszcza przed wschodem słońca),
- mierz cukier często – pomiar glukometrem nie łamie postu,
- przerwij post, gdy cukier spadnie poniżej ~70 mg/dl lub wzrośnie powyżej ~300 mg/dl, a także przy objawach hipo-/hiperglikemii lub odwodnienia,
- unikaj obfitych, słodkich posiłków kończących post – stawiaj na produkty o niższym indeksie glikemicznym.
Kto powinien zachować szczególną ostrożność?
Wytyczne wyróżniają grupy wysokiego ryzyka (m.in. cukrzyca typu 1, ciężkie hipoglikemie w wywiadzie, zaawansowane powikłania, ciąża), którym post może być odradzany. Ostateczna decyzja to zawsze wynik rozmowy pacjenta z lekarzem prowadzącym.
Źródła
- Hassanein M i wsp. Diabetes and Ramadan: Practical guidelines (IDF-DAR). Diabetes Res Clin Pract 2017;126:303–316. doi:10.1016/j.diabres.2017.03.003
- International Diabetes Federation & DAR International Alliance. Diabetes and Ramadan: Practical Guidelines 2021. daralliance.org
Najczęstsze pytania
Czy osoba z cukrzycą może pościć w Ramadanie?
Wiele osób z cukrzycą może pościć, jeśli choroba jest dobrze kontrolowana i nie ma dużego ryzyka. Decyzję należy jednak podjąć wcześniej z lekarzem, który oceni ryzyko i dostosuje leczenie. Część osób z wysokim ryzykiem nie powinna pościć.
Jakie są zagrożenia postu przy cukrzycy?
Główne to hipoglikemia (zwłaszcza przy insulinie i pochodnych sulfonylomocznika), hiperglikemia po obfitych posiłkach, odwodnienie oraz kwasica ketonowa. Dlatego post wymaga częstej kontroli cukru.
Kiedy przerwać post w Ramadanie?
Post należy przerwać, gdy cukier spadnie poniżej ok. 70 mg/dl lub wzrośnie powyżej ok. 300 mg/dl, a także przy objawach hipoglikemii, hiperglikemii, odwodnienia lub złego samopoczucia. Pomiar glukozy nie łamie postu.
Czy pomiar cukru łamie post?
Nie. Zgodnie z wytycznymi nakłucie palca i pomiar glukozy glukometrem nie przerywają postu, dlatego w Ramadanie należy mierzyć cukier tak często, jak to potrzebne.
