Hiperglikemia (przecukrzenie) – objawy, przyczyny i co robić
Hiperglikemia (przecukrzenie) to zbyt wysoki poziom cukru we krwi. Pojawia się, gdy organizmowi brakuje insuliny lub gdy działa ona nieskutecznie. Łagodna hiperglikemia bywa bezobjawowa, ale utrzymująca się lub bardzo wysoka jest groźna i wymaga reakcji.
Objawy hiperglikemii
Objawy narastają wraz ze wzrostem glikemii:
- wzmożone pragnienie i suchość w ustach,
- częste oddawanie moczu (także w nocy),
- zmęczenie i senność,
- pogorszenie ostrości widzenia,
- przy dłuższym utrzymywaniu – chudnięcie i gorsze gojenie ran.
Przyczyny
Najczęstsze przyczyny przecukrzenia u osób z cukrzycą to:
- za mała dawka insuliny lub leków, pominięcie dawki,
- posiłek bogaty w węglowodany bez odpowiedniej korekty,
- infekcja, stres, uraz lub inne choroby,
- niektóre leki (np. glikokortykosteroidy).
Kiedy hiperglikemia jest groźna?
Bardzo wysoki poziom cukru może prowadzić do ostrych stanów zagrożenia życia:
- kwasica ketonowa (DKA) – częściej w cukrzycy typu 1; towarzyszą jej nudności, ból brzucha, przyspieszony oddech i zapach acetonu z ust. Więcej: kwasica ketonowa.
- stan hiperglikemiczno-hiperosmolarny (HHS) – częściej u osób starszych z cukrzycą typu 2, z odwodnieniem i zaburzeniami świadomości.
Oba stany wymagają pilnej pomocy medycznej.
Co robić przy wysokim cukrze?
Osoba z cukrzycą powinna działać zgodnie z indywidualnym planem ustalonym z lekarzem: nawodnić się, skorygować dawkę insuliny według schematu, sprawdzić glikemię (a w typie 1 – także ketony) i unikać wysiłku przy bardzo wysokich wartościach. Przy niepokojących objawach (wymioty, ból brzucha, przyspieszony oddech, senność) należy pilnie szukać pomocy.
Hiperglikemia jest przeciwieństwem hipoglikemii – warto znać objawy obu stanów. Prawidłowe wartości znajdziesz w artykule o normach cukru we krwi.
Źródła
- Kitabchi AE i wsp. Hyperglycemic Crises in Adult Patients With Diabetes. Diabetes Care 2009;32(7):1335–1343. doi:10.2337/dc09-9032
- American Diabetes Association. Standards of Care in Diabetes—2025. Diabetes Care 2025;48(Suppl. 1). link
Najczęstsze pytania
Jakie są objawy hiperglikemii?
Najczęstsze to wzmożone pragnienie, częste oddawanie moczu, suchość w ustach, zmęczenie, senność i pogorszenie ostrości widzenia. Objawy narastają stopniowo wraz ze wzrostem poziomu cukru.
Od jakiego poziomu mówimy o hiperglikemii?
Umownie o hiperglikemii mówi się, gdy glukoza na czczo przekracza 100 mg/dl, a wyraźne przecukrzenie to wartości powyżej ok. 180 mg/dl. Wartości docelowe u osób z cukrzycą ustala lekarz.
Kiedy wysoki cukier jest groźny?
Bardzo wysoki poziom cukru z nudnościami, bólem brzucha, przyspieszonym oddechem i zapachem acetonu z ust może oznaczać kwasicę ketonową – stan zagrożenia życia wymagający pilnej pomocy.
Co robić przy wysokim cukrze?
Osoba z cukrzycą powinna postępować zgodnie z zaleceniami lekarza (nawodnienie, korekta insuliny wg schematu, kontrola glikemii i ketonów). Przy niepokojących objawach należy pilnie skontaktować się z lekarzem.
