Wspinaczka wysokogórska a cukrzyca typu 1 – poradnik
Osoby z dobrze kontrolowaną cukrzycą typu 1, bez zaawansowanych powikłań, mogą uprawiać wspinaczkę wysokogórską. Wymaga to jednak solidnego przygotowania, częstej samokontroli i elastycznego dostosowania insulinoterapii. Zgodnie ze stanowiskiem towarzystw diabetologicznych, dobrze wyrównana cukrzyca nie wyklucza żadnej formy aktywności.
Aklimatyzacja
Osoby z cukrzycą typu 1 zwykle nie mają większych problemów z aklimatyzacją niż inni. Ważne, by przebiegała powoli i stopniowo – pierwsze objawy choroby wysokogórskiej mogą pojawić się już powyżej ok. 1500–2500 m n.p.m. Obowiązuje klasyczna zasada: wspinaj się wysoko, śpij niżej.
Wysokość a glikemia
- duży wysiłek i stres nasilają wydzielanie hormonów przeciwregulacyjnych (kortyzolu, adrenaliny), co może podnosić cukier,
- z drugiej strony intensywny marsz grozi hipoglikemią,
- odczuwanie objawów niedocukrzenia jest gorsze na dużych wysokościach, a zaburzenia funkcji poznawczych utrudniają ocenę własnego stanu,
- choroba wysokogórska (obrzęk płuc HAPE, obrzęk mózgu HACE) może poważnie skomplikować kontrolę glikemii.
Sprzęt na wysokości i w zimnie
- niektóre glukometry i sensory działają mniej dokładnie w niskiej temperaturze i przy niskim ciśnieniu – warto to uwzględnić,
- insulinę noś blisko ciała (wewnętrzna kieszeń) – chroń przed mrozem (zamarznięta traci właściwości), a także przed przegrzaniem, wilgocią i słońcem,
- pamiętaj o zapasie: insuliny, glukagonu, szybkich węglowodanów, baterii i drugiego glukometru.
Jak zacząć przygodę z górami wysokimi?
- Sprawdź swoją kontrolę cukru podczas wyczerpujących treningów w różnych warunkach – zacznij od kilkudziesięciu kilometrów wędrówek po niższych górach.
- Często mierz glikemię i elastycznie dostosowuj dawki insuliny do wysiłku.
- Miej świadomość gorszego odczuwania hipoglikemii na wysokości – reaguj z wyprzedzeniem.
- Przygotuj zapasy i zabezpiecz sprzęt przed mrozem.
- Planuj wyprawę z partnerami, którzy wiedzą o Twojej cukrzycy i potrafią pomóc w razie ciężkiej hipoglikemii.
Źródła
- Brubaker PL. Adventure Travel and Type 1 Diabetes: The Complicating Effects of High Altitude. Diabetes Care 2005;28(10):2563–2572. doi:10.2337/diacare.28.10.2563
- Mohajeri S, Perkins BA, Brubaker PL, Riddell MC. Diabetes, trekking and high altitude: recognizing and preparing for the risks. Diabet Med 2015;32(11):1425–1437. doi:10.1111/dme.12795
Najczęstsze pytania
Czy z cukrzycą typu 1 można się wspinać wysoko?
Tak – osoby z dobrze kontrolowaną cukrzycą typu 1, bez zaawansowanych powikłań, mogą uprawiać wspinaczkę wysokogórską. Kluczowe są przygotowanie, częsta samokontrola i elastyczne dostosowanie insulinoterapii.
Jak wysokość wpływa na cukier?
Duży wysiłek na wysokości, stres i choroba wysokogórska mogą wywoływać zarówno hipo-, jak i hiperglikemię. Odczuwanie hipoglikemii bywa gorsze na dużych wysokościach, a niektóre glukometry działają mniej dokładnie w zimnie i przy niskim ciśnieniu.
Jak chronić insulinę na mrozie?
Insulinę i sprzęt (peny, glukometr, sensory) noś w wewnętrznej kieszeni blisko ciała, chroniąc przed mrozem, wilgocią, przegrzaniem i słońcem. Zamarznięta insulina traci właściwości i nie nadaje się do użycia.
Czy cukrzyca zwiększa ryzyko choroby wysokogórskiej?
Nie ma dowodów, że osoby z cukrzycą typu 1 częściej zapadają na chorobę wysokogórską. Objawy takie jak HAPE i HACE mogą jednak utrudnić kontrolę cukru, dlatego ważna jest powolna aklimatyzacja.
