Zespół LJM – ograniczenie ruchomości stawów w cukrzycy
Zespół LJM to ograniczenie ruchomości stawów – najczęściej dłoni – z pogrubieniem skóry, występujące u osób długo chorujących na cukrzycę. Nie jest bolesny, ale bywa markerem gorszego wyrównania cukrzycy i większego ryzyka innych powikłań. Dlatego warto go rozpoznać.
Czym jest zespół LJM?
LJM (Limited Joint Mobility), zwany też cheiroartropatią cukrzycową, to postępujące usztywnienie stawów i skóry nad nimi. Opisano go już w latach 70. XX wieku u młodych osób długo chorujących na cukrzycę. Występuje u znacznej części pacjentów – w badaniach stwierdzano go u kilku do kilkudziesięciu procent chorych na cukrzycę typu 1 i typu 2.
Objawy – jak rozpoznać
- sztywność stawów i pogrubienie skóry nad nimi (skóra woskowata, trudna do ujęcia w fałd),
- zmiany zaczynają się zwykle od stawów palców (śródręczno-paliczkowych i międzypaliczkowych, często palca V), potem obejmują nadgarstek, łokieć, a czasem inne stawy,
- „objaw modlącego się“ – składając dłonie jak do modlitwy, nie można zetknąć całych powierzchni palców i dłoni (widać szpary),
- podobny jest objaw blatu stołu – dłoń nie przylega całą powierzchnią do płaskiego blatu.
Obraz bywa zbliżony do twardziny, ale przyczyna jest inna.
Dlaczego powstaje?
Główną rolę odgrywa glikacja białek – przy przewlekle wysokim cukrze glukoza łączy się z kolagenem skóry i tkanek okołostawowych, usztywniając je. Im gorsze wyrównanie i dłuższy czas trwania cukrzycy, tym większe ryzyko LJM. Z tego powodu zespół bywa sygnałem ostrzegawczym – wiąże się z częstszym występowaniem powikłań mikronaczyniowych.
Leczenie i co można zrobić
- poprawa wyrównania cukrzycy (niższa HbA1c) – najważniejszy element, spowalnia progresję,
- fizjoterapia i ćwiczenia rozciągające, utrzymujące zakres ruchu w stawach,
- regularna kontrola pod kątem innych powikłań, skoro LJM jest ich markerem.
Sam zespół LJM nie jest groźny, ale jego wykrycie to dobry moment, by zintensyfikować dbałość o cukier i przegląd powikłań.
Źródła
- Rosenbloom AL i wsp. Limited joint mobility in childhood diabetes mellitus indicates increased risk for microvascular disease. N Engl J Med 1981;305(4):191–194. doi:10.1056/NEJM198107233050403
- Gerrits EG i wsp. Limited joint mobility syndrome in diabetes mellitus: A minireview. World J Diabetes 2015;6(9):1108–1112. doi:10.4239/wjd.v6.i9.1108
Najczęstsze pytania
Co to jest zespół LJM?
Zespół LJM (Limited Joint Mobility, cheiroartropatia cukrzycowa) to ograniczenie ruchomości stawów, głównie dłoni, z pogrubieniem skóry. Występuje u osób długo chorujących na cukrzycę i utrudnia pełne wyprostowanie palców.
Jak rozpoznać zespół LJM?
Charakterystyczny jest „objaw modlącego się” – przy złożeniu dłoni jak do modlitwy nie da się zetknąć całych powierzchni palców i dłoni. Skóra nad stawami jest pogrubiała, woskowata, trudna do ujęcia w fałd.
Dlaczego zespół LJM powstaje?
Główną przyczyną jest glikacja białek (m.in. kolagenu) przy przewlekle podwyższonym cukrze, która usztywnia skórę i tkanki wokół stawów. Dlatego LJM bywa markerem gorszego wyrównania cukrzycy.
Czy zespół LJM jest groźny?
Sam w sobie nie jest bolesny ani groźny, ale bywa sygnałem zwiększonego ryzyka innych powikłań (m.in. mikroangiopatii). Dlatego jego wykrycie to powód, by zadbać o lepszą kontrolę cukrzycy.
