Brokuł a cukrzyca – sulforafan i co mówią badania
Brokuły to znakomite warzywo w diecie przy cukrzycy, ale nagłówki o „brokule zamiast leku“ są mocno przesadzone. Badania dotyczyły skoncentrowanego ekstraktu (sulforafanu) w dawkach nieosiągalnych z talerza. Poniżej, co naprawdę wiadomo.
Czym jest sulforafan?
Sulforafan to związek siarkowy obecny w warzywach kapustnych – brokule (zwłaszcza w kiełkach), jarmużu, brukselce czy kalafiorze. Ma silne właściwości przeciwutleniające i od lat jest badany pod kątem wpływu na metabolizm.
Co wykazało badanie?
Naukowcy z Uniwersytetu w Lund (Szwecja) przeanalizowali tysiące związków pod kątem genów związanych z cukrzycą typu 2. Najbardziej obiecujący okazał się sulforafan:
- u zwierząt na diecie wysokotłuszczowej poprawił tolerancję glukozy i zmniejszył produkcję glukozy w wątrobie,
- w badaniu u 97 osób z cukrzycą typu 2, którym przez 12 tygodni podawano ekstrakt z kiełków brokułu, zaobserwowano obniżenie glukozy na czczo w porównaniu z grupą kontrolną (efekt najwyraźniejszy u osób otyłych z gorzej wyrównaną cukrzycą).
Wyniki opublikowano w Science Translational Medicine (2017).
Ważne zastrzeżenie: ekstrakt ≠ brokuły z talerza
Sami autorzy podkreślali, że stosowano bardzo wysokie dawki sulforafanu – aby dostarczyć je z jedzenia, trzeba by zjadać kilka kilogramów brokułów dziennie. Dlatego:
- jedzenie brokułów nie obniży cukru w sposób porównywalny z badaniem,
- sulforafan jest badany jako potencjalne uzupełnienie terapii (np. dla osób, które nie mogą przyjmować metforminy), ale nie jest lekiem,
- to wciąż wczesny etap – potrzeba dalszych badań.
Czy warto jeść brokuły?
Jak najbardziej – ale z właściwych powodów. Brokuł to warzywo niskokaloryczne, bogate w błonnik, witaminy i przeciwutleniacze, o niskim ładunku glikemicznym. Idealnie wpisuje się w zalecenia dietetyczne dla diabetyka. Gotuj go krótko (na parze), by zachować jak najwięcej wartości.
Źródła
- Axelsson AS i wsp. Sulforaphane reduces hepatic glucose production and improves glucose control in patients with type 2 diabetes. Sci Transl Med 2017;9(394):eaah4477. doi:10.1126/scitranslmed.aah4477
- Evert AB i wsp. Nutrition Therapy for Adults With Diabetes or Prediabetes: A Consensus Report. Diabetes Care 2019;42(5):731–754. doi:10.2337/dci19-0014
Najczęstsze pytania
Czy brokuły obniżają cukier?
Badania dotyczyły skoncentrowanego ekstraktu z kiełków brokułu (sulforafanu), a nie zwykłej porcji warzywa. W badaniu u osób z cukrzycą typu 2 ekstrakt obniżał glukozę na czczo, ale efektu tego nie da się przenieść na brokuły z talerza.
Co to jest sulforafan?
To związek siarkowy występujący w warzywach kapustnych (brokuł, kiełki brokułu, jarmuż, brukselka). Badany jest m.in. pod kątem wpływu na produkcję glukozy w wątrobie i działania przeciwutleniającego.
Ile brokułów trzeba by zjeść?
W badaniach stosowano bardzo wysokie dawki sulforafanu – odpowiadające kilku kilogramom brokułów dziennie. Dlatego samo jedzenie brokułów nie zastąpi ekstraktu ani tym bardziej leczenia.
Czy brokuł może zastąpić metforminę?
Nie. Sulforafan jest badany jako potencjalne uzupełnienie terapii, ale nie jest lekiem i nie zastępuje metforminy ani innych leków przepisanych przez lekarza.
