Cukrzyca LADA – utajona cukrzyca typu 1 u dorosłych
LADA to późno ujawniająca się, autoimmunologiczna cukrzyca typu 1 u dorosłych. Komórki beta trzustki niszczone są powoli, dlatego na początku choroba przypomina cukrzycę typu 2 i bywa z nią mylona. Prawidłowe rozpoznanie ma znaczenie dla leczenia.
Czym jest cukrzyca LADA?
LADA (latent autoimmune diabetes in adults) należy do cukrzyc autoimmunologicznych – układ odpornościowy niszczy komórki beta wysp trzustkowych, ale wolniej niż w klasycznej cukrzycy typu 1. Rozpoznawana jest najczęściej po 35. roku życia, a w pierwszych miesiącach chorzy zwykle nie wymagają insuliny (insulinoniezależność). Dotyczy ok. 5–10% osób z cukrzycą rozpoznaną w dorosłości.
Dlaczego bywa mylona z typem 2?
Ponieważ ujawnia się u dorosłych i początkowo przebiega łagodnie, LADA często wstępnie traktuje się jak cukrzycę typu 2. Wskazówki, że to jednak LADA:
- prawidłowa masa ciała lub tylko lekka nadwaga,
- brak insulinooporności,
- często brak cukrzycy w wywiadzie rodzinnym,
- współistnienie innych chorób autoimmunologicznych (np. tarczycy, celiakii),
- pogorszenie kontroli i szybsza potrzeba insuliny mimo leków doustnych.
Diagnostyka
Kluczowe są dwa badania:
- przeciwciała anty-GAD65 (przeciw dekarboksylazie kwasu glutaminowego) – ich obecność wskazuje na tło autoimmunologiczne,
- peptyd C – w LADA jego stężenie jest niskie i nie rośnie istotnie po stymulacji, co świadczy o malejącej produkcji własnej insuliny.
Leczenie
Ponieważ w LADA – podobnie jak w typie 1 – dochodzi do stopniowego zaniku komórek beta, prędzej czy później konieczna jest insulinoterapia. Podstawą leczenia są więc insulina oraz dieta cukrzycowa. Wczesne rozpoznanie pozwala odpowiednio zaplanować leczenie i uniknąć nieskutecznego polegania wyłącznie na lekach doustnych. Późniejsze wykrycie choroby może natomiast wpływać na ryzyko przewlekłych powikłań.
Źródła
- Buzzetti R, Tuomi T, Mauricio D i wsp. Management of Latent Autoimmune Diabetes in Adults: A Consensus Statement From an International Expert Panel. Diabetes 2020;69(10):2037–2047. doi:10.2337/dbi20-0017
- Pieralice S, Pozzilli P. Latent Autoimmune Diabetes in Adults: A Review on Clinical Implications and Management. Diabetes Metab J 2018;42(6):451–464. doi:10.4093/dmj.2018.0190
Najczęstsze pytania
Co to jest cukrzyca LADA?
LADA (latent autoimmune diabetes in adults) to późno ujawniająca się, autoimmunologiczna cukrzyca typu 1 u dorosłych. Komórki beta trzustki niszczone są powoli, dlatego początkowo choroba bywa mylona z cukrzycą typu 2.
Jak odróżnić LADA od cukrzycy typu 2?
Pomaga stwierdzenie autoprzeciwciał typowych dla typu 1 (zwłaszcza anty-GAD65) oraz niskie stężenie peptydu C. W LADA zwykle nie ma otyłości ani insulinooporności, a w wywiadzie rodzinnym często są choroby autoimmunologiczne.
Jak leczy się cukrzycę LADA?
Podobnie jak cukrzycę typu 1 – podstawą jest insulina (prędzej czy później konieczna, bo komórki beta stopniowo zanikają) oraz odpowiednia dieta. Wcześniejsze wdrożenie insuliny bywa korzystne.
W jakim wieku występuje LADA?
Najczęściej rozpoznawana jest u osób po 35. roku życia. Dotyczy ok. 5–10% osób z cukrzycą rozpoznaną w dorosłości.
