Cukrzyca ciążowa – objawy, normy, dieta i leczenie
Cukrzyca ciążowa (GDM) to zaburzenie tolerancji glukozy wykryte po raz pierwszy w ciąży. Rozpoznaje się ją testem obciążenia glukozą, zwykle między 24. a 28. tygodniem. Zwykle nie daje objawów, dlatego kluczowe są badania przesiewowe – nieleczona zwiększa ryzyko powikłań u matki i dziecka.
Jak rozpoznaje się cukrzycę ciążową?
Podstawą jest doustny test obciążenia 75 g glukozy (OGTT) z pomiarami na czczo, po 1 i po 2 godzinach. Cukrzycę ciążową rozpoznaje się, gdy przekroczona jest choćby jedna z wartości progowych (kryteria IADPSG/WHO):
| Pomiar | Cukrzyca ciążowa (GDM) gdy |
|---|---|
| Na czczo | ≥ 92 mg/dl (5,1 mmol/l) |
| Po 1 godzinie | ≥ 180 mg/dl (10,0 mmol/l) |
| Po 2 godzinach | ≥ 153 mg/dl (8,5 mmol/l) |
Wyniki testu sprawdzisz w naszym kalkulatorze OGTT dla ciąży, a przebieg badania opisujemy w artykule o krzywej cukrowej.
Objawy cukrzycy ciążowej
Cukrzyca ciążowa najczęściej przebiega bezobjawowo i wykrywa się ją w rutynowych badaniach. Jeśli objawy się pojawiają, są to zwykle: wzmożone pragnienie, częstsze oddawanie moczu i zmęczenie – niespecyficzne i łatwe do przeoczenia w ciąży.
Dieta i leczenie
Podstawą leczenia jest dieta i aktywność fizyczna dostosowane do ciąży:
- regularne posiłki o kontrolowanej ilości węglowodanów, z wyborem produktów o niskim indeksie glikemicznym,
- samokontrola glikemii glukometrem (na czczo i po posiłkach),
- umiarkowana aktywność fizyczna, jeśli nie ma przeciwwskazań.
Jeśli dieta nie wystarcza do osiągnięcia celów glikemii, lekarz włącza insulinę – bezpieczną w ciąży. Leczenie prowadzi zespół: diabetolog i ginekolog.
Ryzyko dla matki i dziecka
Nieleczona lub źle kontrolowana cukrzyca ciążowa zwiększa m.in. ryzyko nadmiernej masy urodzeniowej dziecka (makrosomia), powikłań porodowych i nadciśnienia u matki. Dobra kontrola glikemii istotnie te ryzyka zmniejsza – to główny powód, dla którego badania przesiewowe są tak ważne.
Po porodzie
U większości kobiet glikemia normalizuje się po porodzie. Cukrzyca ciążowa jest jednak sygnałem zwiększonego ryzyka cukrzycy typu 2 w przyszłości, dlatego zaleca się kontrolne oznaczenie glukozy po ciąży i dbanie o styl życia.
Źródła
- International Association of Diabetes and Pregnancy Study Groups. Recommendations on the Diagnosis and Classification of Hyperglycemia in Pregnancy. Diabetes Care 2010;33(3):676–682. doi:10.2337/dc09-1848
- HAPO Study Cooperative Research Group. Hyperglycemia and Adverse Pregnancy Outcomes. N Engl J Med 2008;358:1991–2002. doi:10.1056/NEJMoa0707943
- American Diabetes Association. 15. Management of Diabetes in Pregnancy: Standards of Care in Diabetes—2025. Diabetes Care 2025;48(Suppl. 1). link
Najczęstsze pytania
Jakie są normy cukru w cukrzycy ciążowej?
W teście OGTT 75 g cukrzycę ciążową rozpoznaje się, gdy glukoza na czczo wynosi ≥ 92 mg/dl, po 1 godzinie ≥ 180 mg/dl lub po 2 godzinach ≥ 153 mg/dl. Wystarczy przekroczenie jednej wartości.
Jakie są objawy cukrzycy ciążowej?
Cukrzyca ciążowa zwykle nie daje wyraźnych objawów i wykrywa się ją w badaniach przesiewowych. Czasem pojawia się wzmożone pragnienie, częstsze oddawanie moczu czy zmęczenie.
Kiedy robi się badanie na cukrzycę ciążową?
Test obciążenia glukozą (75 g) wykonuje się zwykle między 24. a 28. tygodniem ciąży. Przy czynnikach ryzyka lekarz zleca badanie wcześniej.
Czy cukrzyca ciążowa mija po porodzie?
U większości kobiet glikemia wraca do normy po porodzie. Cukrzyca ciążowa zwiększa jednak ryzyko cukrzycy typu 2 w przyszłości, dlatego zaleca się kontrolne badania po ciąży.
