Kalkulator eGFR (CKD-EPI 2021) – filtracja kłębuszkowa
eGFR pokazuje, jak sprawnie pracują nerki – a w cukrzycy to jeden z najważniejszych parametrów kontrolnych. Kalkulator poniżej korzysta z równania CKD-EPI 2021, czyli obecnego standardu międzynarodowego.
Dlaczego to ważne w cukrzycy?
Cukrzyca jest jedną z najczęstszych przyczyn przewlekłej choroby nerek. Nefropatia cukrzycowa przez długi czas nie daje objawów – dlatego wykrywa się ją badaniami, a nie na podstawie samopoczucia.
Ocena nerek opiera się na dwóch filarach:
- eGFR – jak szybko nerki filtrują krew,
- albuminuria – czy przez nerki „przecieka“ białko (badanie moczu).
Sam eGFR to tylko połowa obrazu.
Stadia przewlekłej choroby nerek (wg KDIGO)
| Kategoria | eGFR (ml/min/1,73 m²) | Opis |
|---|---|---|
| G1 | ≥ 90 | prawidłowe lub podwyższone |
| G2 | 60–89 | nieznacznie zmniejszone |
| G3a | 45–59 | łagodnie do umiarkowanie zmniejszone |
| G3b | 30–44 | umiarkowanie do ciężko zmniejszone |
| G4 | 15–29 | ciężko zmniejszone |
| G5 | < 15 | niewydolność nerek |
Uwaga: kategorie G1 i G2 same w sobie nie oznaczają choroby – rozpoznaje się ją dopiero wtedy, gdy towarzyszą im inne nieprawidłowości (np. albuminuria) utrzymujące się ponad 3 miesiące.
Skąd wzór CKD-EPI 2021?
Starszy wzór MDRD był mniej dokładny w zakresie wartości zbliżonych do prawidłowych. Równanie CKD-EPI jest precyzyjniejsze, a jego wersja z 2021 roku usunęła współczynnik rasy – dziś to zalecany standard.
Kiedy wynik może być mylący?
Kreatynina zależy od masy mięśniowej, więc eGFR bywa zawyżony lub zaniżony:
- przy ostrym uszkodzeniu nerek – gdy kreatynina szybko rośnie, wzór nie nadąża,
- przy bardzo dużej masie mięśniowej (kulturystyka) – wynik zaniżony,
- przy bardzo małej masie mięśniowej, wyniszczeniu, po amputacjach – wynik zawyżony,
- przy diecie bogatej w mięso lub suplementacji kreatyną,
- w ciąży.
W wątpliwych sytuacjach lekarz może oznaczyć cystatynę C.
Co zrobić przy obniżonym wyniku?
- nie panikuj po jednym wyniku – powtórz badanie zgodnie z zaleceniem lekarza,
- wykonaj badanie albuminurii (np. wskaźnik albumina/kreatynina w moczu),
- zadbaj o wyrównanie glikemii – to podstawowa profilaktyka,
- kontroluj ciśnienie tętnicze i lipidy,
- poinformuj lekarza o wszystkich lekach – przy obniżonym eGFR część z nich wymaga zmiany dawki,
- unikaj samodzielnego stosowania leków przeciwzapalnych (NLPZ).
Warto też wiedzieć, jak wykonuje się dobową zbiórkę moczu i czym jest próg nerkowy dla glukozy.
Powiązane
- Nefropatia cukrzycowa (choroba nerek) – objawy i badania
- Cukromocz (glukoza w moczu) – przyczyny i co oznacza
- Kalkulator HbA1c – przelicz na średni poziom cukru
Źródła
- Inker LA, Eneanya ND, Coresh J, et al. New Creatinine- and Cystatin C-Based Equations to Estimate GFR without Race. N Engl J Med 2021;385:1737–1749. doi:10.1056/NEJMoa2102953
- Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO). Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease. kdigo.org
- National Kidney Foundation. CKD-EPI Creatinine Equation (2021). kidney.org
- American Diabetes Association. Chronic Kidney Disease and Risk Management: Standards of Care in Diabetes—2024. Diabetes Care 2024;47(Suppl.1):S219–S230. doi:10.2337/dc24-S011
Najczęstsze pytania
Co to jest eGFR?
eGFR to szacowany wskaźnik przesączania kłębuszkowego – miara tego, jak sprawnie nerki filtrują krew. Wyraża się go w ml/min/1,73 m², czyli w przeliczeniu na standardową powierzchnię ciała. Oblicza się go z poziomu kreatyniny, wieku i płci.
Jaka jest norma eGFR?
Za prawidłową uznaje się wartość 90 ml/min/1,73 m² lub wyższą (kategoria G1). Zakres 60–89 to nieznaczne obniżenie (G2), które u osób bez innych nieprawidłowości zwykle nie oznacza choroby nerek. Wartości poniżej 60 utrzymujące się ponad 3 miesiące wymagają diagnostyki.
Czy niski eGFR oznacza chorobę nerek?
Nie od razu. Rozpoznanie przewlekłej choroby nerek wymaga utrzymywania się nieprawidłowości przez co najmniej 3 miesiące oraz oceny albuminurii. Pojedynczy obniżony wynik może wynikać m.in. z odwodnienia lub przyjmowanych leków.
Który wzór jest najlepszy: CKD-EPI czy MDRD?
Obecnym standardem jest CKD-EPI z 2021 roku – wersja bez współczynnika rasy. Jest dokładniejsza od starszego wzoru MDRD, zwłaszcza w zakresie wartości zbliżonych do prawidłowych.
Kiedy wynik eGFR bywa niewiarygodny?
Przy ostrym uszkodzeniu nerek (gdy kreatynina szybko się zmienia), przy bardzo dużej lub bardzo małej masie mięśniowej, u osób po amputacjach, u kulturystów, przy diecie bogatej w mięso lub suplementacji kreatyną oraz w ciąży.
Jak często osoba z cukrzycą powinna badać nerki?
Zwykle co najmniej raz w roku ocenia się kreatyninę z wyliczeniem eGFR oraz albuminurię. Częstotliwość zwiększa się przy już stwierdzonych nieprawidłowościach. Szczegóły ustala lekarz prowadzący.
