Cukrzyca a praca – uprawnienia przy orzeczeniu o niepełnosprawności

Autor: Łukasz Myśliwiec ·Aktualizacja: 21 lipca 2026

Same rozpoznanie cukrzycy nie daje uprawnień pracowniczych – dają je dopiero orzeczenie o niepełnosprawności i jego stopień. Osoby z umiarkowanym lub znacznym stopniem mają m.in. krótszy czas pracy, dodatkowy urlop i ochronę przed pracą w nocy. Poniżej, co konkretnie z tego wynika.

Uwaga: przepisy i praktyka orzecznicza bywają uznaniowe i mogą się zmieniać – aktualny stan sprawdzaj w obowiązującej ustawie oraz u zespołu orzekającego.

Uprawnienia zależą od stopnia niepełnosprawności

Kluczowe jest orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (lekki, umiarkowany, znaczny). Większość uprawnień pracowniczych dotyczy stopnia umiarkowanego lub znacznego – stopień lekki zwykle nie daje dodatkowych przywilejów w czasie pracy.

Krótszy czas pracy

Osoba z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności:

• pracuje maksymalnie 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo,
• nie może być zatrudniana w nocy ani w godzinach nadliczbowych,
• zachowuje przy tym prawo do wynagrodzenia jak za pełny etat (skrócenie normy nie obniża pensji).

Wyjątkiem są sytuacje, gdy pracownik na własny wniosek uzyska zgodę lekarza na pracę w standardowym wymiarze.

Dodatkowy urlop i przerwa

• Dodatkowy urlop: 10 dni roboczych rocznie dla osób ze stopniem znacznym lub umiarkowanym – prawo nabywa się po przepracowaniu roku od zaliczenia do stopnia.
• Dodatkowa przerwa w pracy (np. na gimnastykę usprawniającą lub odpoczynek) – wliczana do czasu pracy.
• Prawo do zwolnienia od pracy m.in. na turnus rehabilitacyjny lub niezbędne badania (na zasadach z ustawy).

Dlaczego wiele osób z tego nie korzysta?

W praktyce część osób z cukrzycą nie występuje o orzeczenie – z obawy przed reakcją pracodawcy lub dlatego, że orzecznicy przyznają często stopień lekki, który nie daje tych uprawnień. Decyzja o ubieganiu się o orzeczenie jest indywidualna; warto rozważyć korzyści (uprawnienia, zasiłek pielęgnacyjny) i swoją sytuację zawodową.

Jak uzyskać orzeczenie?

Wniosek składa się do powiatowego/miejskiego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności, dołączając dokumentację medyczną. Zespół ocenia, jak choroba wpływa na funkcjonowanie i zdolność do pracy, i przyznaje odpowiedni stopień.

Źródła

1. Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 44 z późn. zm.). isap.sejm.gov.pl
2. Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) – informacje o uprawnieniach pracowniczych. pfron.org.pl