Słodziki a cukrzyca – czy są bezpieczne? (stanowisko i ADI)
Dopuszczone do obrotu słodziki są uznawane za bezpieczne w granicach norm ADI i praktycznie nie podnoszą cukru – mogą więc zastępować cukier. Warto jednak używać ich z umiarem, a najnowsze wytyczne WHO stawiają pod znakiem zapytania ich rolę w odchudzaniu.
Czym są niskokaloryczne substancje słodzące?
To związki o intensywnie słodkim smaku i zerowej lub śladowej kaloryczności. Ponieważ słodzą bardzo mocno, dodaje się je w niewielkich ilościach – do napojów, słodyczy, deserów, jogurtów, a nawet leków. Do gotowania i pieczenia nadają się m.in. stewia (odporna na temperaturę do ok. 200°C) oraz erytrytol.
Dopuszczone słodziki i normy ADI
W Unii Europejskiej, na podstawie oceny bezpieczeństwa (EFSA), dopuszczono kilkanaście słodzików, m.in. acesulfam-K (E950), aspartam (E951), cyklaminian (E952), sacharynę (E954), sukralozę (E955), neotam (E961), erytrytol (E968) i glikozydy stewiolowe (E960).
| Substancja | E | ADI (mg/kg mc./dobę) |
|---|---|---|
| Acesulfam-K | E950 | 0–15 |
| Aspartam | E951 | 0–40 |
| Cyklaminian | E952 | 0–7 |
| Sacharyna | E954 | 0–5 |
| Sukraloza | E955 | 0–15 |
| Neotam | E961 | 0–2 |
| Glikozydy stewiolowe | E960 | 0–4 |
ADI (acceptable daily intake) to ilość, którą można bezpiecznie przyjmować codziennie przez całe życie bez szkody dla zdrowia.
Czy słodziki są bezpieczne? (mit o raku)
Dawne obawy o ryzyko nowotworów opierały się na badaniach na zwierzętach przy bardzo wysokich dawkach. Badania u ludzi tego nie potwierdziły. Towarzystwa naukowe (w tym diabetologiczne) potwierdzają bezpieczeństwo dopuszczonych słodzików w granicach ADI i rekomendują zastępowanie nimi cukru zwłaszcza u osób z nadwagą, otyłością oraz zaburzeniami gospodarki węglowodanowej (stan przedcukrzycowy, cukrzyca typu 2).
Co nowego mówi WHO?
W 2023 r. WHO wydała wytyczną sugerującą, że słodzików nie warto stosować jako sposobu na odchudzanie – w długiej perspektywie nie przynoszą trwałej korzyści w redukcji masy ciała, a ich nadużywanie może nie sprzyjać zdrowiu. To nie jest ostrzeżenie o toksyczności (dla osób z cukrzycą zamiana cukru na słodzik nadal bywa sensowna), lecz przypomnienie, że najlepszym kierunkiem jest ograniczanie słodkiego smaku w ogóle, a nie samo zastępowanie cukru.
Podsumowanie
- słodziki są bezpieczne w granicach ADI i nie podnoszą istotnie cukru,
- dobrze sprawdzają się jako zamiennik cukru u osób z cukrzycą i nadwagą,
- używaj ich z umiarem – celem jest ograniczanie słodkiego smaku, a nie jego nieograniczone „bezkaloryczne“ zaspokajanie.
Źródła
- EFSA. Sweeteners – re-evaluations and scientific opinions (oceny bezpieczeństwa substancji słodzących). European Food Safety Authority. efsa.europa.eu
- World Health Organization. Use of non-sugar sweeteners: WHO guideline. Geneva: WHO, 2023. who.int
Najczęstsze pytania
Czy słodziki są bezpieczne dla osób z cukrzycą?
Dopuszczone do obrotu słodziki są uznawane za bezpieczne w granicach norm ADI. Nie podnoszą praktycznie poziomu cukru, więc mogą zastępować cukier. Warto jednak stosować je z umiarem.
Czy słodziki powodują raka?
Dawne doniesienia o zwiększonym ryzyku nowotworów pochodziły z badań na zwierzętach przy bardzo wysokich dawkach. Badania u ludzi tego nie potwierdziły, a organy ds. bezpieczeństwa żywności uznają dopuszczone słodziki za bezpieczne w granicach ADI.
Który słodzik nadaje się do pieczenia?
Do gotowania i pieczenia dobrze nadaje się stewia (glikozydy stewiolowe), odporna na temperaturę do ok. 200°C, a także erytrytol. Część słodzików traci słodkość lub smak w wysokiej temperaturze.
Co to jest ADI?
ADI (acceptable daily intake) to akceptowane dzienne spożycie – ilość substancji, którą można bezpiecznie przyjmować codziennie przez całe życie bez szkody dla zdrowia, wyrażona w mg na kg masy ciała.
