Mniszek lekarski a cukrzyca – właściwości i co mówią badania
Mniszek lekarski to popularne zioło (pospolity dmuchawiec), któremu przypisuje się łagodny wpływ na cukier – głównie dzięki inulinie. Dowody pochodzą jednak w większości z badań na zwierzętach, dlatego mniszek to co najwyżej dodatek wspierający, a nie lek na cukrzycę.
Co zawiera mniszek lekarski?
Mniszek lekarski (Taraxacum officinale) zawiera wiele związków czynnych: inulinę, laktony, fitosterole, flawonoidy i polifenolokwasy (m.in. kwas cykoriowy, chlorogenowy, kawowy). Najważniejsza z perspektywy metabolizmu jest inulina.
Inulina – prebiotyk i wpływ na cukier
Inulina to rozpuszczalny błonnik o działaniu prebiotycznym – odżywia korzystne bakterie jelitowe i reguluje wypróżnienia. Spowalnia też wchłanianie cukrów, co może łagodnie wpływać na glikemię. W badaniach na zwierzętach ekstrakty z mniszka obniżały poziom glukozy, a autorzy ostrożnie sugerowali wpływ na wydzielanie insuliny. To obiecujące, ale dane u ludzi są ograniczone – dlatego nie należy traktować mniszka jako metody leczenia.
Inne przypisywane działania
Mniszkowi tradycyjnie przypisuje się działanie moczopędne oraz wspierające pracę wątroby i przewodu pokarmowego. Silne działanie diuretyczne bywa jednak dwustronne – może być korzystne, ale też odwadniać i wchodzić w interakcje z lekami moczopędnymi.
Jak stosować?
- najczęściej jako napar z ziela, liści lub korzenia,
- młode liście bywają dodatkiem do sałatek,
- zachowaj umiar ze względu na działanie moczopędne.
O czym pamiętać
- mniszek nie zastępuje leków przeciwcukrzycowych ani insuliny,
- przy chorobach dróg żółciowych, nerek, wrzodach lub przyjmowaniu leków (zwłaszcza moczopędnych) skonsultuj stosowanie z lekarzem,
- podstawą pozostają dieta, ruch i leczenie – a nie zioła.
Źródła
- Wirngo FE, Lambert MN, Jeppesen PB. The Physiological Effects of Dandelion (Taraxacum officinale) in Type 2 Diabetes. Rev Diabet Stud 2016;13(2–3):113–131. doi:10.1900/RDS.2016.13.113
- Roberfroid MB. Inulin-type fructans: functional food ingredients. J Nutr 2007;137(11 Suppl):2493S–2502S. doi:10.1093/jn/137.11.2493S
Najczęstsze pytania
Czy mniszek lekarski obniża cukier?
Mniszek zawiera inulinę i związki, którym w badaniach (głównie na zwierzętach) przypisuje się działanie obniżające cukier. Dowody u ludzi są jednak ograniczone – mniszek nie jest lekiem na cukrzycę.
Co to jest inulina i jak działa?
Inulina to rozpuszczalny błonnik i prebiotyk – odżywia korzystne bakterie jelitowe i spowalnia wchłanianie cukrów. Dzięki temu może łagodnie wpływać na glikemię i wspierać trawienie.
Jak stosować mniszek lekarski?
Najczęściej jako napar z ziela, liści lub korzenia, a młode liście bywają dodatkiem do sałatek. Ze względu na działanie moczopędne i możliwe interakcje warto zachować umiar.
Czy mniszek ma skutki uboczne?
Może działać silnie moczopędnie i u niektórych osób wywołać reakcje alergiczne lub dolegliwości żołądkowe. Przy chorobach dróg żółciowych, nerek lub przyjmowaniu leków (m.in. moczopędnych) skonsultuj stosowanie z lekarzem.
