Tarczyca a cukrzyca – kto i jak często powinien badać
Przy cukrzycy – zwłaszcza typu 1 – warto kontrolować tarczycę, ponieważ zaburzenia jej pracy występują częściej niż w populacji ogólnej. U osób z cukrzycą typu 1 zaleca się przesiewowe oznaczanie TSH; przy typie 2 badanie wykonuje się głównie przy objawach lub innych wskazaniach.
Dlaczego cukrzyca i tarczyca idą w parze?
Cukrzyca typu 1 i najczęstsza przyczyna niedoczynności tarczycy – choroba Hashimoto – to schorzenia autoimmunologiczne. Mają wspólne czynniki genetyczne, dlatego często współwystępują. Szacuje się, że zaburzenia tarczycy dotyczą kilkunastu procent osób z cukrzycą, najczęściej pod postacią (subklinicznej) niedoczynności – wyraźnie częściej niż u osób bez cukrzycy.
W cukrzycy typu 2 związek jest słabszy i wynika głównie z częstości niedoczynności tarczycy w starszym wieku.
Kto powinien badać tarczycę?
- Cukrzyca typu 1 – zalecane przesiewowe oznaczanie TSH, także bez objawów, ze szczególnym uwzględnieniem osób z dodatnimi przeciwciałami anty-TPO.
- Cukrzyca typu 2 – rutynowy przesiew nie jest zalecany; TSH oznacza się przy objawach niedoczynności/nadczynności, zaburzeniach lipidowych lub innych wskazaniach.
- Ciąża – kontrola tarczycy ma szczególne znaczenie, bo zaburzenia wpływają na przebieg ciąży.
Jak często?
U osób z cukrzycą typu 1 zwykle wykonuje się TSH mniej więcej raz w roku, a częściej – przy dodatnich przeciwciałach, objawach lub w trakcie leczenia chorób tarczycy. Częstość zawsze ustala lekarz prowadzący, indywidualnie.
Jakie badania i jakie normy?
Punktem wyjścia jest TSH; przy nieprawidłowym wyniku oznacza się FT4 (ewentualnie FT3) i przeciwciała anty-TPO. Szczegółowe omówienie i orientacyjne normy znajdziesz w artykule badania tarczycy – TSH, FT3, FT4 i przeciwciała.
Dlaczego to ważne przy cukrzycy?
Nierozpoznana niedoczynność tarczycy pogarsza profil lipidowy i samopoczucie, a nadczynność może nasilać wahania glikemii. Wykrycie i wyrównanie zaburzeń tarczycy ułatwia prowadzenie cukrzycy, dlatego przesiew u osób z grupy ryzyka ma praktyczne znaczenie.
Źródła
- Kadiyala R, Peter R, Okosieme OE. Thyroid dysfunction in patients with diabetes: clinical implications and screening strategies. Int J Clin Pract 2010;64(8):1130–1139. doi:10.1111/j.1742-1241.2010.02376.x
- Umpierrez GE i wsp. Thyroid Dysfunction in Patients With Type 1 Diabetes. Diabetes Care 2003;26(4):1181–1185. doi:10.2337/diacare.26.4.1181
- Biondi B, Kahaly GJ, Robertson RP. Thyroid Dysfunction and Diabetes Mellitus: Two Closely Associated Disorders. Endocr Rev 2019;40(3):789–824. doi:10.1210/er.2018-00163
Najczęstsze pytania
Czy przy cukrzycy trzeba badać tarczycę?
Przy cukrzycy typu 1 zaleca się przesiewowe oznaczanie TSH, ponieważ często współistnieje z autoimmunologiczną chorobą tarczycy. Przy cukrzycy typu 2 badanie wykonuje się głównie przy objawach lub innych wskazaniach.
Jak często badać tarczycę przy cukrzycy typu 1?
Zwykle zaleca się oznaczanie TSH mniej więcej raz w roku, a częściej u osób z dodatnimi przeciwciałami anty-TPO lub objawami zaburzeń tarczycy. Częstość ustala lekarz prowadzący.
Dlaczego cukrzyca typu 1 łączy się z chorobami tarczycy?
Obie choroby mają podłoże autoimmunologiczne i wspólne czynniki genetyczne, dlatego u osób z cukrzycą typu 1 częściej występuje choroba Hashimoto i niedoczynność tarczycy.
